Nebat
Giyaşîrk-Xuşil: Diyariya Xwezayê yan Jehra Veşartî?
Hin nebatên ku em li xwezayê dibînin, ji wê yekê ku xuya dikin bihêztir in. Xuşil (Euphorbia) yek ji wan cureyan e. Spehî xuya dike, lê talûkeyek veşartî dihewîne. Hem derman e, hem jî jehr e. Ma sira vê nebatê çi ye?
---
Werin Em Nas Bikin: Xuşil Çi ye?
Xuşil nebatek piralî ye ku li seranserê cîhanê bi formên cuda şîn dibe. Hin cure giyayî ne, hinên din mîna kaktusê xuya dikin. Lê hemû xwedî taybetmendiyeke hevpar in: dema ku çiqilê wê tê şikandin, şîrekî spî û zelqokî jê derdikeve. Ev şîr çavkaniya hem hêza wê a dermanî hem jî jehra wê ye.
---
Ji Dîrokê Heya Îro: Ji Dermanê Gelerî Heta Nêçîrê?
Di Yewnaniya Kevn de wekî mushîl, di Serdema Navîn da ji bo parazîtên roviyan wekî çareseriyeke xwazayî hatiye bikar anîn. Li Kurdistanê hê jî li hin gundan li serê balûk û kînora tê sûtin. Xuşil her tim stêrka dermanên "alternatîf" bûye. Lê hişyar bin, bikaranîna rasterast li ser çerm bi talûke ye.
Xuşil di dîrokê da ji bo nêçîra masîya bigirin heta ji bo jehriya serê tîrê jî hatiye bikaranîn.
---
Hêza Navxweyî: Xuşil Ji Bo Çi Tê Bikaranîn?
Pêkhateyên di şîrê xuşilê da bala zanyarên modern kişandiye. Lêkolîn nîşan didin ku hin cure dikarin:
- Şaneyên penceşêrê tepeser bikin,
- Kêmê(iltîhab) diqedînin.
- Li dijî bakterî û fungusan bi kêr werin.
Ev wê dike nebatek hem bi potansiyela xurt û hem jî bi hewcedariya hişyariyê.
---
Aliyê Metirsîdar: Jehrê Ji Bîr Nekin!
Ew şîra ku bêguneh xuya dike bi rastî gelek jehrî ye. Dikare çerm bişewitîne û eger bikeve çavan, dibe ku bibe sedema korbûnê. Eger were xwarin, dikare bibe sedema:
- Vereşîn
- Îshal
- Nexweşiyên rîtma dil
Ev nîşaneyên cidî ne, bi taybetî ji bo zarok û heywanên malê talûke ne.
---
Encam: Rêz Li Xwezayê Bigirin, Bi Zanînê Nêzîk Bibin
Xuşil yek ji diyariyên herî bihêz û talûke ya xwezayê ye. Di cîhanek ku zanîna kevneşopî digel zanista modern dicive da, divê em bi meraq lê bi hişyarî nêzîkî nebatên wiha bibin.
Dosyayên hatine barkirin:
