Mela Mehmet Demirbaş (1935/6-2017)
Mela Mehmet Demirbaş di sala 1935ê de li gundê Nêribê Axan (Kuyular) hatiye dinê. Gundê Nêribê Axan girêdayî Hênê ye. Li gundê xwe û derdora Diyarbekirê çûye medreseyeê. Mela Mehmet dersên tefsîr, fiqih, hedîs, siye û ww. stendine. Di sala 1960î de li gundê xwe dest bi melatiyê kiriye. Piştî 47 salan ji melatiyê teqawid bûye. Dil daye terîqeta Neqşebendîtiyê. Mela Mehmet Demirbaş di sala 2017yê li gundê xwe wefat kiriye.
Berhemên Wî
Tesîra Melayê Cizîrî, Ehmedê Xanî û Ehmedê Xasî li ser Mela Mehmet Demirbaş çêbûye. Digel mijarên dînî û tesewwufî mijarên civakî jî ji xwe kiriye derd û bi wan helbest honandine. Bi zazatiya xwe û bi zazakî serbilind e. Dîwaneke wî heye. Dîwana wî ne muretteb e. Di dîwanê de 66 helbest hene. 60 heb bi zazakî, 3 bi kurmancî û 3 jî bu tirkî ne. Mexlesên Mela, Muhemmed, Mela Muhemmed û Mehmed bikar anîne.
Ez Zazaw Zazaki vunu Allah hemê ẓun ra ẓunu
(Zaza me zazakî dibêj’me, Xwedê dizane hemû zimana)
De goştari ez ṣe vunu ereyyo roc şı awunu
(De guhdar bikin bê çi dibêj’me, bû dereng ro çû ava)
*
Ma Zazaki vuni beytun u qali wa nivaci Zazay nezun u lal i
Şeyx u ‘âlim u pili ma ey ḥali dunya dewriya yena şuna ma se ki
*
Şehid u seyday ẓemun i hezey Cezerîy u Xani
Her weki şêri cihan i Şeyx Se‘idi pişuwa yi
Xebatine Derbarê Mela Mehmet Demirbaş De
Apuhan, D. (2021). Diwani Mela Mehmet Demirbaş û Tehlili Ey. (Hejmara Weşandinê: 691877). [Teza Doktora, Universiteya Bingol]. https://tez.yok.gov.tr/
Apuhan. D. (2021). “Diwanê Mela Mehmet Demirbaş dı Pêğemberi”, Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, 13, 135-159.
Erdoğmuş, H. (2014). “Molla Mehmet Demirtaş ve Melayê Cizîrî’ de Naat” Anemon/Muş Alparslan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Dergisi, 2 (1), s. 187-195.
Erdoğmuş, H. (2015). Molla Mehmet Demirtaş ve Ehmedê Xanî’de Aşk . Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi , 1 (1) , 147-156 .
Kayıntu, A. (2012). “Molla Mehmet Demirtaş’ın Zazaca Divanı”, II. Uluslararası Zaza Tarihi ve Kültürü, Bingöl Üniversitesi Yayınları, s. 329-345.