Mela Muhemmedê Kavarî di sala 1941ê de li gundê Şatosê hatiye dinê. Gundê Şatosê girêdayî Dara Hênê ye. Navê wî yê fermî “Mehmet Gönden” e. Herêma Kavarê di navbera Genca Bîngolê û Liceya Diyarbekirê de dimîne. Kavarî ji Fehmî Begê Pêçarî dersên Qur’anê stendiye. Li Mûşê medrese xwendiye. Di sala 1961ê de diçe leşkeriyê. Piştî leşkeriyê perwerdehiya xwe li cem Seyîd Mela ‘Ebdullah didomîne. Li navenda Diyarbekirê 29 salan melatî kiriye. Di sala 1995ê de teqawid bûye, li Diyarbekirê niştecih e.

Berhemên Wî

Mela Muhemmed Kavarî di helbestên xwe mexlesa “Kavarî” bikar aniye. Dîwaneke wî heye, dîwana wî ne murettebe e û nehatiye weşandin. Helbestên wî bi mijarên dînî-tesewwufî ne. Tevhîd, munacaat, ne’t, medhiye, mersiye û di’a nivîsîne. Di dîwanê de 47 helbest hene. 41 helbest zazakî, 2 kurmancî, 3 kurmancî-zazakî û 1 jî kurmancî-zazakî-farsî-tirkî ye. Yanî Mela Muhemmedê Kavarî mulemme’ jî nivîsîne. Bandora Ehmedê Xasî li Mela Muhemmedê Kavarî heye. Kavarî, Mewlûda Zazakî ya Ehmedê Xasî ji tîpên ‘erebî guheztiye tîpên latînî.

Se selam û endek sipas Xaṣî wa to ri bibi

Bı ziwani Zazakî tu nışto Mewludi Nebi

Kerdo hişyār geli Zazo to ni ẓor o ni fedi

Cismi to kerdo ṿini ma, rûḥi to mewlid de di

 

Kerdo yew başi to ma ri ma bıẓane ende bes

Ṿira nikeni no başi ma ḥeta axir nefes

Ṿist ḥezār û se ḥezār û belki tay o zêyde des

To ri bo ḥurmet û sipas, ma ra bıẓan ende bes

Xebatine Derbarê Mela Muhemmedê Kavarî De

Ertekin, M. Z. & Yıldız, A. (2022), Govenda Zimanan Mulemme’ Di Edebîyata Kurdî Ya Klasîk Da, Weşanên Lorya, Wan

Gider, A. (2017). Molla Muhammed Kavarî Dîvânı’nda Din ve Tasavvuf. (Yayın No: 469534). [Yüksek Lisans Tezi, Bingöl Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/

Gider, A. (2017). Molla Muhammed Kavarî Dîvânı’nda Ahiret Tasavvuru . Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi , 3 (6) , 81-94 .