Şêx Mihemed Canê Aqtepî – Xakî (1858-1909/10)

[xudreste]

Şêx Mihemed Can di sala 1858ê de li gundê Aqtepeyê hatiye dinê. Birayê Şêx ‘Ebdurrehmanê Aqtepî ye. Di zaroktiya xwe de dest bi xwendina Qur’anê kiriye û piştre jî li ber destê bavê xwe, li medreseyê perwerdehî dîtiye. Digel wê, li medreseyên derdorê jî ders stendiye û îcazeta xwe ji Mela Mihemedê Qurmişlî wergirtiye. Li Şamê, li dergeha Mewlana Xalidê Bexdadî bi tesewwufê mijûl bûye. Xelîfetiya terîqeta Neqşebendiyê stendiye. Dema vedigere, li şûna birayê xwe li medreseyê seydatî kiriye. Şêx Mihemed di sala 1909ê de wefat kiriye.

Berhemên Wî

Şêx Mihemed Canê Aqtepî di berhemên xwe de mexlesa “Xakî” bikar aniye. Şêx Mihemed Can neteweperwerekî baş bû û ev hisên xwe di berhemên xwe de jî diyar kirine. Di bin tesîra Ehmedê Xanî de maye.

Peyda bikira me ger emîrek

Sahip huner û xudanê şîrek

 

Ev tirk, ereb, tatar û faris

Carek bibûna li ber me naqis

 

Şêx Mihemed Can li ser “Rewdunne’îm”a birayê xwe pesinnameyek nivîsiye û di sala 1885ê de mesnewiya Leyla û Mecnûn qedandiye. Leyla û Mecnûna wî ji ya Sewadî xurttir e. Helbestên wî jî li ber dest in.

Tirkî hene nîne Kurdewarî

Kurdî wekî kenzeke veşarî

 

Peyda bikira ger me emîrek

Sahibhuner û xwedanê şîrek

 

Ev Turk û Ereb Tetar û Faris

Carek bibûna li ber me naqis

 

Emma ku xwedan ji bo me nîne

Nêv Rûm û Ereb ne ademî ne

 

Her mêrê di wan de ejdiya ye

Nêv Rûm û Ereb wekî çiya ye

 

Xebatine Derbarê Şêx Mihemed Canê Aqtepî De

Sağnıç, F. H. (2002). Dîroka Wêjeya Kurdî. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê. Stenbol

[Nivîskar]

Peyam